19 amino asitli genetik kod için kritik adım: Columbia, MIT ve Harvard’dan yapay zekâ destekli ribozom tasarımı
Bilim Haberleri - Yapay Zeka ile Genetik Kod Yeniden Tasarlandı ve bilim dünyası bu gelişmeyi konuşuyor. Columbia Üniversitesi, MIT ve Harvard Üniversitesi’nden bir araştırma ekibi, doğanın 4 milyar yıldır değiştirmediği kuralı esneterek E. coli bakterisini sadece 19 amino asitle yaşatmayı başardı. 30 Nisan 2026’da Science dergisinde yayımlanan çalışma, yapay zeka destekli protein tasarımının ulaştığı noktayı gözler önüne seriyor.
Araştırmanın merkezinde, hücrenin protein fabrikası olan ribozom yer alıyor. Bilim insanları, normalde 20 amino asitle çalışan bu karmaşık moleküler makinenin küçük alt birimindeki tüm izolösin amino asitlerini temizleyerek 21 farklı proteini sıfırdan yeniden kurguladı. Ortaya çıkan Ec19 adlı bakteri suşu, normal bir E. coli’nin yaklaşık yüzde 60’ı hızda büyümeye devam etti ve 450’den fazla nesil boyunca genetik kararlılığını korudu.
İzolösin Neden Hedef Seçildi?
Araştırma ekibine liderlik eden Harris H. Wang, projenin temel motivasyonunu şöyle açıklıyor: “Bugünkü yaşam, 4 milyar yıl önce yaşamış tek bir ortak atadan geliyor. Ancak ondan önce, çok daha basit kimya ile çalışan canlıların var olmuş olabileceğini düşünüyoruz. Biz de modern hücreleri geçmişe doğru evrimleştirip evrimleştiremeyeceğimizi merak ettik.”
Ekip bu soruyu cevaplamak için, birbirine kimyasal olarak çok benzeyen üç amino asitten birini hedef aldı: izolösin, valin ve lösin. Üçü de hidrofobik yapıda ve proteinlerin iç kısımlarında su ortamından kaçarak konumlanıyor. Yapılan genom analizleri, izolösinin evrimsel süreçte en sık başka amino asitlerle yer değiştiren bileşen olduğunu ortaya koyunca, hedef netleşti.
Brute Force’tan AI’ya: Deneme Yanılma Yolu
İlk denemeler tam anlamıyla bir kaba kuvvet çalışmasıydı. Araştırmacılar 39 temel E. coli genindeki bütün izolösin kodlarını valin veya lösin ile değiştirdi. Sonuçlar pek iç açıcı olmadı: Denenen genlerin yalnızca yüzde 43’ü bu radikal değişikliği tolere edebildi. Hücreler hayatta kaldı ancak fitness seviyeleri yabani tip bakterinin yüzde 40’ına kadar düştü. Wang, projeyi bir süreliğine rafa kaldırdı.
Ta ki yeni nesil yapay zeka araçları sahneye çıkana kadar. Bilim Haberleri - Teknoloji Medya
