Bülent Gerenler - Çölün ortasında durup ufka baktığınızı hayal edin. Güneş teninizi yakarken, ayaklarınızın altında sadece kum değil, insanlığın geçmişine dair tüm bildiklerimizi altüst eden sırlar yattığını bilseniz ne hissederdiniz? Bizlere okul sıralarında hep aynı hikâye anlatıldı: İnsanlık, karanlık mağaralardan çıktı, taşı yonttu ve binlerce yıl süren bir emekle bugünkü modern konforuna ulaştı. Tarih, düz bir çizgidir dediler.
Ama ya o çizgi sandığımız kadar düz değilse? Ya bizler, bu gezegende konforu, mühendisliği ve bilimi keşfeden “ilk” nesil değilsek?
Irak’ın o kavurucu çöllerinde, Babil’in kadim harabelerinde yapılan kazılar, bana göre tarihin en büyük “pardon” anlarından birini yaşatıyor. Çünkü toprağın altından çıkanlar, sadece kırık dökük çömlekler değil. Orada, resmi tarihin açıklamakta dili tutulan, zamanının çok ötesinde bir deha yatıyor. Gelin, o kazı alanlarına inelim ve modern sandığımız teknolojinin binlerce yıl önceki köklerine dokunalım.
Elektriğin Antik Fısıltısı: Bağdat Pili
Her şey 1936’da, Bağdat yakınlarında bulunan küçük, kil bir çömlekle başladı. Sıradan bir kap gibi görünüyordu ama içinde bakır bir boru ve demir bir çubuk gizliydi. Arkeolog Wilhelm König, 1938’de dünyayı sarsan o soruyu sordu: “Ya bu bir pilse?”
Bugün bile bilim dünyasını ikiye bölen bu Bağdat Pili, binlerce yıl önce elektriğin ilkel bir formunun bilindiğini, belki de takıları altınla kaplamak (elektroliz) için kullanıldığını fısıldıyor. Bir müzede camın arkasında duran o basit çömlek, aslında bize şunu soruyor: “Gerçekten her şeyi siz mi buldunuz?” Ancak Babil’in teknolojik harikaları sadece elektrikle sınırlı değildi; asıl büyü, şehrin görünmeyen damarlarında atıyordu.
Çöl Sıcağında “Doğal Klima” Mühendisliği
Düşünsenize, binlerce yıl önce, elektriğin adının bile geçmediği bir çağda yaşıyorsunuz ama evinizde, bugün “klima” dediğimiz sistemin atası var. Kulağa imkansız geliyor değil mi? Ama kazmalar toprağa vurdukça çıkan manzara tam olarak buydu. Bülent Gerenler - Teknoloji Medya
