Yeraltı dikey tarım tesisi 1.1 kilometre derinlikte kuruluyor
Bilim Haberleri - Birleşik Krallık’ta hayata geçirilecek yeni bir araştırma projesi, dikey tarım kavramını yerin 1.1 kilometre altına indiriyor. Sheffield Üniversitesi ile kent merkezli tarım teknolojileri geliştiren Farm Urban şirketinin ortaklaşa yürüteceği çalışma, dünyanın en derin kontrollü tarım tesisini aktif bir maden ocağının içine inşa etmeyi amaçlıyor. Proje, özellikle yüksek enerji faturaları nedeniyle zor günler geçiren dikey tarım sektörüne farklı bir çıkış yolu sunma potansiyeli taşıyor.
Boulby Yeraltı Laboratuvarı: Kozmik Sessizlikten Tarımsal Verime
Projeye ev sahipliği yapacak olan Boulby Madeni, İngiltere’nin kuzeydoğu kıyı şeridinde, Whitby kasabasının hemen açıklarında konumlanıyor. Burası sıradan bir maden sahası değil; yerin bin metreden fazla altındaki kalın kaya tuzu tabakaları, doğal radyasyonu ve kozmik parçacıkları neredeyse tamamen süzüyor. Bu özelliği sayesinde tesis, uzun yıllardır Avrupa’nın önde gelen karanlık madde araştırma merkezlerinden biri olarak hizmet veriyor.
Şimdi ise aynı derinlikteki tüneller, marul fidelerine ve LED aydınlatma panellerine ev sahipliği yapmaya hazırlanıyor. Araştırma ekibinin burayı seçmesindeki temel sebep, yıl boyunca neredeyse sabit kalan sıcaklık ve nem değerleri. Yerin üstünde bir dikey çiftliği yazın soğutmak ya da kışın ısıtmak için ciddi bir bütçe ayırmak gerekirken, maddenin derinliklerindeki doğal izolasyon bu masraf kalemini büyük ölçüde ortadan kaldırıyor.
Hedef: Enerji Yükünü Hafifletmek ve Sürdürülebilirliği Test Etmek
Dikey tarım sistemleri her ne kadar su tasarrufu ve ilaçsız üretim konusunda devrim niteliğinde olsa da, ekonomik açıdan ciddi eleştiriler alıyor. Bitkilerin ihtiyaç duyduğu yapay güneş ışığını sağlamak için kullanılan LED armatürler, toplam işletme maliyetinin aslan payını oluşturuyor. Özellikle Avrupa’daki enerji krizinin ardından birçok girişim iflasın eşiğine geldi ya da kepenk indirmek zorunda kaldı.
İşte Boulby’deki bu yeni girişim, maliyet denklemini değiştirmeyi vaat ediyor. Sheffield Üniversitesi Sürdürülebilir Gıda Enstitüsü’nden araştırmacılar, yer altındaki doğal serinliğin LED’lerin yaydığı atık ısıyı dengeleyerek klima ihtiyacını minimuma indireceğini öngörüyor. Deney süresince sensörler, enerji tüketiminden bitki büyüme hızına kadar onlarca farklı parametreyi kayıt altına alacak.
Maruldan Başlayıp Genişleyecek Bir Ürün Yelpazesi
2026 yılının bahar aylarında başlaması planlanan ve 12 ay boyunca kesintisiz sürecek olan ilk etapta, ağırlıklı olarak marul ve benzeri kısa döngülü yapraklı sebzeler yetiştirilecek. Bu tercih tesadüf değil; marul, kontrollü ortam koşullarına hızlı adapte olması ve nispeten düşük ışık gereksinimi nedeniyle bu tür deneyler için ideal bir model organizma olarak kabul ediliyor. Bilim Haberleri - Teknoloji Medya
