Kalumba balıkları şelaleyi tırmanıyor: Afrika’da doğanın yeni mucizesi
Bilim Haberleri - Demokratik Kongo Cumhuriyeti’nin ücra köşelerinde, biyoloji kitaplarının sayfalarını yeniden yazdıracak bir hayatta kalma hikayesi yaşanıyor. Luvilombo Şelalesi’nin çağlayan sularının ardında, boyları 5 santimetreyi geçmeyen binlerce minik balık, sıradan bir yüzme performansının çok ötesine geçerek dikey kaya duvarlarını tırmanıyor.
Yarım asırlık bir efsane nihayet belgelendi
Bilim insanları, bölge halkı arasında 50 yılı aşkın süredir anlatılan bu olağanüstü davranışı ilk kez görüntülemeyi başardı. Lubumbashi Üniversitesi’nden Pacifique Kiwele Mutambala ve Belçika Orta Afrika Kraliyet Müzesi’nden Emmanuel Vreven liderliğindeki ekip, 2018 ve 2020 yıllarında düzenledikleri dört saha çalışmasıyla shellear balığının (Parakneria thysi) tırmanışını kayıt altına aldı. Bu keşif, geçtiğimiz günlerde Scientific Reports dergisinde yayımlandı. İlginçtir ki, bundan tam 17 yıl önce aynı bölgeye giden araştırmacı Auguste Chocha Manda da bu balıkların tırmanışını görmüş ancak kayıtlarını kaybetmişti. Mutambala’nın azmi sayesinde bu eşsiz anlar artık bilim dünyasının hizmetinde.
Yüzgeçlerdeki mikroskobik kancalar
Peki, bir balığın dik ve kaygan bir kaya duvarına tutunmasını sağlayan sır ne? Kalumba balıkları, tırmanış esnasında ağızlarını hiç kullanmıyor. Göğüs ve karın yüzgeçlerinin alt yüzeyinde bulunan “unculi” adı verilen tek hücreli, kanca benzeri çıkıntılar sayesinde kayalara sıkıca tutunuyor. Bilim insanları bu yapıların küçük kancalar ya da bir nevi cırt cırt bant gibi çalıştığını belirtiyor. Vücudun arka kısmını hızlı bir şekilde sağa sola sallayarak yukarı doğru hareket eden bu canlılar, âdeta dikey bir duvarda yüzüyor.
9 saat 45 dakikalık bir strateji oyunu
Tırmanışın en dikkat çekici yanı ise inanılmaz sabır gerektirmesi. Bir balığın şelalenin tepesine ulaşması ortalama 9 saat 45 dakika sürüyor. Ancak bu sürenin neredeyse tamamı dinlenerek geçiyor. Araştırmacıların hesaplamalarına göre:
-
Aktif hareket: Sadece 15 dakika
-
Kısa molalar: 30 dakika (bir dakikadan kısa süren duraklamalar) Bilim Haberleri - Teknoloji Medya
